Biotoop
Planten en dieren hebben hun favoriete biotoop. Een roerdomp zit in een rietmoeras en niet in een dennenbos. Met een zwarte mees is het juist andersom. Lamsoor groeit op kwelders bij de zee, speenkruid op schaduwrijke plekken in het binnenland. Ook molens hebben een biotoop. Alleen is (u raadt het al) de wind daarbij de voornaamste factor en niet de bodem of de vegetatie.
Een molen past zich veel minder flexibel dan vogels of planten aan aan biotoopveranderingen. En die zijn er volop. Tot diep in de negentiende eeuw behoorden zeker de stellingmolens tot de hoogste gebouwen. Een mooi voorbeeld is de Rijn en Zon aan de Adelaarstraat, hier in Utrecht. Maar vooral de steden kennen sinds de vorige eeuw steeds meer gebouwen die de molens qua hoogte moeiteloos overtreffen. De oude praktijkregel dat een obstakel elke 100 meter van een molen 1 meter hoger mocht zijn, is lang niet altijd meer realistisch.
Obstakels als gebouwen en bomen zijn overigens niet alleen hinderlijk omdat ze in de weg staan. Ze veroorzaken ook turbulentie. De wind wordt dan onregelmatig, wat het wiekenkruis nu eens doet hollen, dan weer stilstaan. Alles wat je kan doen is een speciaal wieksysteem installeren, zoals de fokwieken op De Ster, om de loop wat regelmatiger te maken.
Molenaars houden de biotoop van hun molen scherp in de gaten. Als u dezer dagen De Ster bezoekt, zult u soms een molenaar op het erf bezig zien met een zaag. Meestal plegen we voor we aan het werk gaan overleg met de gemeente. Maar over het omzagen van de bebouwing in en rond het Stationsgebied valt waarschijnlijk niet te praten.
Frank van der Lecq
molenaar in opleiding
|
