Marktwerking
W.A.G. Perks beschrijft in Zes Eeuwen Molens in Utrecht de verkoop van korenmolen de Berouw. De molen stond in de Bemuurde Weerd en werd in 1737 voor 2.075 gulden gekocht door het Utrechtse molenaarsgilde. Kort na de verkoop is de molen gesloopt. Naar de redenen van het molenaarsgilde om de molen te kopen kon Perks in 1974 slechts gissen. Een notariële akte van 30 juli 1737 schept inmiddels duidelijkheid.
De molenaars van De Coovel, De Gans, De Harthals, Klaarwater, De Sprokkel en de Kat laten vastleggen (in notariële akte)dat zij: “hadden gekogt zeekere wind koornmolen genaamd Berouw”. Over de reden van de aankoop laten ze geen misverstand bestaan: “… dat zij comparanten dezelve moolen te hebben gekogt, omme dat daar op niet meer zal worden gemaalen, maar deselve lam zullen laaten leggen, ofte afbreeken, naar kragt en magt bij haar te obtineeren…”.
Utrecht had te veel korenmolens en er moest productiecapaciteit buiten gebruik gesteld worden. Doel van het korenmolenaarsgilde was om tegen een vaste prijs gegaranderde kwaliteit te leveren. Concurrentie en marktwerkingen pasten niet bij de economische ordening van die tijd. Want dat zou alleen maar leiden tot prijsbederf. Of misschien wel een kredietcrisis. Maar dat konden ze toen nog niet voorzien.
Piet van Os
molenaar
|
|
|
|
 |
Transcriptie
Nr. 816
Op huijden den 30 julij 1737
Compareerden voor mij ondergeschreven notaris ende voor
de nagenoemde getuijgen, Everd van Rossum en
Johannes Goudoever koornmolenaars aan de
molen De Coovel, item Jan Theunisse en Jan
van den Eijssel molenaars aan De Gans, mits-
gaders Gooverd van Rijn en Beernt Zonnen-
berg, molenaars aan de moolen De Harthals nog
Adrianus Loomeijer en Hendrik Bindervoet mo-
lenaars aan Klaarwater, en dan nog Gerridt
de Keijser en Frans Kraaijmaat molenaars aan
de molen De sprokkel, en dan eijndelijk Dirk
van Odijk molenaar aan de molen De Kat, alle
mij notaris bekend, te kennen geevende dat zij com-
paranten ten behoeve van elkanderen op
huijden hadden gekogt zeekere wind-
koornmolen genaamd Berouw, met zijn kar
en paard, en verders daar annexes, alsmeede met
desselfs cameren staande ende gelegen bin-
nen den geregt van Lauwenregt annex
deese stad, dat zij comparanten dezelve moolen
te hebben gekogt, omme dat daar op niet meer
zal worden gemaalen, maar deselve
lam zullen laaten leggen, ofte afbree-
ken, naar kragt en magt bij haar te
obtineeren, welke beloofde kooppe-
ningen de comparanten ten lasten haar
allen ende een ieder in het particulier zoo
veel daar toe vereijst werd op jaarlijkse
interessen zullen negotieeren, en omme
dezelve genegotieerde penningen met den
intressen van dien weederom te restituee-
ren en voldoen, zoo verklaaren, de com-
paranten met den anderen overeengekoomen
te zijn en geaccordeerd te sijn in deezer voegen,
naamentlijk dat de comparanten zullen betalen
van ider mudt bakkers goed zoo van reg
als wijt op het comptoir van het ge-
maal volgens het boek van de impost
meesters inder tijd blijken zal, aangebragt
en aan ider moolen gemaalen te hebben,
molen voor moolen, een halve stuijver of
agt penningen ende voor ider mud ruuw-
goed ofte brouw goed alsmeede burgers brouw-
ten bestaande in mout haaver boonen
vier penningen, in te gaan met het eijn-
digen van dees loopende maand der betaa-
linge van het maalloon gelijk ook nog
geconditioneerd is dat […] van de comparanten
ofte een van dezelve mogte genieten het
maalen ofte werk van alzulke bakkers ofte
armpot, kinderhuijs, gasthuijsen, die op de gekogte
moolen brouw hebben doen malen, ende
zeedert een maand hebben gemaalen
zullen betaalen van ider mud zo wijt
als regh twee stuijvers, en zal het zelve geld
van maand tot maand der betaaling haa-
rer comparanten maalloon voor den impost
meester van het gemaal inder tijd werden
opgehouden ende van haar verdiende maal-
loon werden gekort waar toe de com-
paranten den impost meester in der tijd bij deesen
werd geauthoriseerd welke de ingehouden
penningen zullen worden ontfangen
bij Johannes Goudoever meede comparant
in deezen die insgelijks door de ver-
dere comparanten daar toe bij deesenmeede werdt geauthoriseerd, die ook
verpligt zal weesen van jaar tot jaar
aan de verdere comparanten behoorlijk
reekening bewijs en reliqua zal moeten
doen, welke uijtkeeringe zal moeten
geduuren zoo lange tot dat de genegotieerde
penningen met de rente van dien zullen wee-
zen voldaan en betaald. En wanneer een van
de comparanten mogte koomen te overlijden
voor dat de genegotieerde pen-
ningen zullen weesen voldaan, zul-
len haar erfgrnaamen ofte possesseurs
van de overledene zig aan dit
contract moeten houden en zullen
ook de penningen procedeerende
van de goederen van het gekogte
effect werden geemplooieerd tot af-
lossinge van gemelte genegotieerde
penningen, ende de daar op gevallene
onkosten, tot naarkoominge van het
geenen voorschreven is, verbinden de com-
paranten haarlieder persoonen ende
goederen dezelve submitteerende ter
judicatuure van allen heeren hoo-
ven regteren en geregten, en versogte
en consenteerden de comparanten hier
van acte dewelke deese is. Aldus gedaan,
verleeden en gepasseerd binnen Utregt voorschreven
ter presentie van Roekus van Zugtelen en
Adriaan van Schermbeek als getuijgen
hier toe versogt.
Evert van Rossum
Jan Goedoever
dat Merck is gesteld bij Jan van den Eijssel
Goovert van Rijn
Barnardus Sonnenberg
A. Lomijer
Heijndrik Bindervoet
Gerrit de Kijser
dat merk is gesteld bij Francois Kraaijmaadt
deese letteren sijn gesteld bij Dirk van Odijk
Jan Theunisse
A. v. Schermbeek
R. v. Sugteren
J.Schuitema notaris
|
|
|
|
|
|
