Vorm volgt functie
Vorm volgt functie. Of is het juist andersom en volgt de functie de vorm. Bij molens is die discussie niet aan de orde. Een molen moet functioneel zijn en de vorm is daaraan ondergeschikt. Er zijn mooiere en minder mooiere molens. Natuurlijk afhankelijk van ieders smaak.
Houtzaagmolen De Ster was vroeger, net als z'n buurman de houtzaagmolen Bijgeval, een mooi getailleerde molen. Een echte slanke den. Bij de herbouw is de molen z'n taille kwijtgeraakt. De molen kreeg een veel stoerder en robuuster uiterlijk. Of in molenterminologie en weinig vleiend: de molen kreeg meer het uiterlijk van een molenpaard. Maar smaken verschillen en er zullen molenaars zijn die mijn mening niet delen.
De getailleerde vorm is het gevolg van het gebruik van zgn. uitbrekers op de stijlen van het achtkant. Of in, het geval van houtzaagmolen Bijgeval, het zeskant. Uitbrekers zorgen voor een verbreding aan de onderzijde van het molenlijf waardoor een taille ontstaat. De getailleerde molens, de molens met de uitbrekers, komen vooral in Zuid-Holland voor. De Noord-Hollandse molen hebben veelal geen uitbrekers.
Door de uitbrekers ontstaat er een overstek, een soort van luifel, rondom de molen. Opgaand werk onder het riet is daardoor beter beschermd tegen weersinvloeden. Heel functioneel. Maar het overstek zorgt ook voor de mooi getailleerde vorm. Functie volgt vorm. Soms.
Piet van Os
|
|
|
