Smeren
Een houtzaagmolen zit vol met draaiende en bewegende onderdelen. Om alles soepel te laten verlopen moeten die onderdelen regelmatig gesmeerd worden.
Wanneer het kruiwerk van de molen niet goed in het vet staat dan wreekt dat zich direct. Hoe moeizamer het kruien gaat hoe harder het zweet de molenaar over de rug loopt. Tijdig met consistentvet het kruiwerk smeren is dan het devies. De bovenas van de molen smeren we met reuzel, het gemalen buikvet van het varken. Een modern vervangingsmiddel voor dit ouderwetse smeersel bestaat er niet. Moderne smeermiddelen zouden door het zware gewicht van de molenas weggedrukt worden. De houten kammen van de tandwielen smeren we met bijenwas. Ook een onovertroffen ouderwets smeermiddel. Voor onze krukas gebruiken weer een heel modern smeermiddel: teflonvet. Vroeger zal er consistentvet gebruikt zijn maar omdat wij problemen met onze krukas hadden zijn we teflonvet gaan gebruiken. Dat is een combinatie van een droog smeermiddel, het teflon, en een nat smeermiddel, het vet. Niet goedkoop maar heel geschikt om warmlopende krukassen te voorkomen. Op het zaagraam van de molen zitten de strijkplaten die, net als de neuten van de zaagslee, weer met consistentvet gesmeerd worden.
Maar het belangrijkste smeermiddel gebruiken aan het einde van de dag. Wanneer het werk op de molen gedaan is, en we het 'hailig' noemen, dan is het tijd om de kelen te smeren. Met een biertje.
Piet van Os
|
|
|
